Sáng 19-3, mặc dù đang vào giờ cao điểm nhưng tiểu thương các sạp hàng thủ công mỹ nghệ chợ Bến Thành (Q.1) vẫn ngồi tụm ba tụm bảy nói chuyện. “Đầu năm đến nay chỉ bán được lai rai nên tiểu thương chúng tôi chỉ biết ngồi chơi trong khi những khoản khác như thuế, điện nước, hoa chi vẫn phải đóng đầy đủ” - chị Loan, chủ sạp 918 chợ Bến Thành, than thở tình hình buôn bán ở chợ trong thời buổi kinh tế khó khăn.

Sức mua chỉ còn 40-50%

Chi cho ẩm thực cũng giảm Chị Trần Ngọc Phương Thảo, nhân viên marketing tàu nhà hàng Sài Gòn, cho biết lượng khách nước ngoài ăn uống trên tàu trong hai tháng gần đây cũng giảm 30% so với trước. Một số nhà hàng chuyên phục vụ các đoàn khách du lịch nước ngoài trên đường Lê Thánh Tôn, Bùi Thị Xuân (Q.1) cho biết doanh thu đều giảm 10-15% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo chị Loan, sức mua trong ba tháng đầu năm giảm đến hơn 50%. Trong gần 80 chủng loại hàng hóa được bán tại sạp, hiện chỉ còn mặt hàng đũa là bán được. “Đây là mặt hàng khách du lịch có thể mua làm quà và sử dụng nên bán được nhưng sức mua cũng giảm mạnh”. Tiểu thương này nhẩm tính nếu như trước đây phần lớn khách tập trung mua đũa xịn giá 25.000-30.000 đồng/đôi thì bây giờ đũa chất lượng trung bình giá từ 10.000-15.000 đồng/đôi bán khá chạy. “Mà người ta cũng mua ít, chủ yếu đem về dùng” - chị Loan nói.

Sạp hàng mỹ nghệ trước kia được xem như ngành hàng “hot” nhất ở chợ mà ế ẩm như vậy, các sạp hàng nữ trang, quần áo, bánh kẹo, giày guốc còn hẩm hiu hơn. Hầu hết sạp guốc bây giờ đều trông chờ vào mối bỏ sỉ cho các chợ lẻ thay vì bán cho khách lẻ tại chợ.

Nằm ngay ba mặt tiền của góc chợ, sạp Hà Lợi khá lợi thế về mặt bằng nhưng sức mua vẫn bị ảnh hưởng khá nhiều. Lượng khách giảm kéo theo sức mua giảm. Chị Lan - sạp Hà Lợi, chuyên kinh doanh hàng nữ trang - cho hay 80% khách của sạp là khách du lịch vì thế sức mua giảm đến 50%. Khách đến xem là chính chứ tâm lý mua không mấy mặn mà.

Không chỉ các sạp bán hàng trong chợ Bến Thành, hầu hết các cửa hàng trên những tuyến đường chuyên bán đồ lưu niệm cho khách du lịch ở khu trung tâm như Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Mạc Thị Bưởi, Lê Thánh Tôn, Đồng Khởi... đều chịu chung tình cảnh “nhân viên đông hơn khách”. Anh Thiên Xanh Trí, chủ cửa hàng mỹ nghệ Kỳ Nam, cho biết mấy năm trước còn có khách nhưng bây giờ vắng tanh.

Ngày trước, sau khi trừ chi phí mỗi tháng cửa hàng cũng lời 20-25 triệu đồng nhưng nay chỉ được 3-5 triệu. Khách của cửa hàng chủ yếu đến từ châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc mua các mặt hàng túi xách da, dây nịt, bóp... đều ít hẳn. “Ngoài tình hình khó khăn chung và cũng không phải mùa du lịch chính, nhưng không ngờ sức mua giảm mạnh đến 60%” - anh Trí nói.

Khách du lịch tiếp tục sụt giảm

Theo Tổng cục Du lịch VN, chỉ riêng hai tháng đầu năm 2009, lượng khách quốc tế đến VN chỉ đạt 688.753 lượt, giảm 10,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, ngoài một vài thị trường như Mỹ, Úc... có số khách tăng, còn lại tất cả thị trường khách đều giảm. Ông Nguyễn Quốc Kỳ, tổng giám đốc Công ty Vietravel, cho biết lượng khách nước ngoài đến VN qua công ty cũng giảm 40-50% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó giảm nhiều nhất là khách Nhật và châu Âu. Đặc biệt, doanh thu từ nhóm khách nước ngoài đến VN cũng giảm ít nhất 40%.

Nhằm nỗ lực kéo khách đến VN, ngay từ đầu năm 2009 Tổng cục Du lịch VN đã tung ra chương trình khuyến mãi mang tên “Ấn tượng VN”. Tuy nhiên, nhiều công ty du lịch đưa khách nước ngoài vào VN cho rằng chương trình trên gần như chẳng tác động được bao nhiêu. Giám đốc phụ trách thị trường khách Đức của một công ty du lịch giải thích: “Khi chương trình này tung lên mạng, đã có khách liên lạc ngay nhưng họ không nhận được các tour giảm giá như đã thông báo”.

Nhiều công ty du lịch cho biết mặc dù đã tham gia các nhóm đối tác với khách sạn tại TP.HCM và đại diện hai bên đã ký cam kết hợp tác, giảm giá (có sự chứng kiến của Tổng cục Du lịch, Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP.HCM) nhưng đến nay các chương trình giảm giá cụ thể cho từng thị trường của các nhóm này vẫn chưa triển khai được.

Giải thích điều này, bà Nguyễn Thị Khánh, trưởng phòng du lịch Sở Văn hóa - thể thao và du lịch TP.HCM, cho rằng các nhóm đối tác vẫn chưa thỏa thuận được cụ thể các mức giá giảm cho từng thị trường. Bản thân các công ty lữ hành vẫn phải tự thương thảo với các khách sạn để tìm sự hỗ trợ, giảm giá.

Như vậy, trong khi ngành du lịch vẫn đang loay hoay tìm cách ngồi lại với nhau để tung ra các chương trình tour giảm giá thì lượng khách du lịch đến VN tiếp tục giảm. Và hệ lụy trước mắt đã kéo ngành bán lẻ cho khách du lịch vào một mùa vụ thất bát.

NHƯ BÌNH - LÊ NAM